ಹಾಯ್…ಚಿನ್ನು,
ಸುಪ್ರಭಾತಂ, ಶುಭದಿನಂ..
ನಾವು ಇವತ್ತು ಮೂರು ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದು ಸ್ನಾನ ವಗೈರೆ ಮಾಡಿ ಚಹ ಕುಡಿದು ಬಸ್ಸಿಗೆ ಹತ್ತಿದೆವು. ಇವತ್ತು ಕಾಶಿಯಿಂದ ಗಯೆ ಗೆ ಹೋಗಬೇಕಿತ್ತು. ಗಯಾದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ..ಎಂದು ಹಿಂದೂಗಳ ನಂಬಿಕೆ.
ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಕಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯ ತಿಂಡಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿದೆವು. ಗಯಾದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಬಸ್ಸು ಊರಿನ ಒಳಗೆ ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಬೈಪಾಸ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆ ಬಸ್ಸು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಆಟೋದಲ್ಲಿ ಊರೊಳಗೆ ಬಂದೆವು. ” ಕರ್ನಾಟಕ ಭವನ” ಎಂದು ಒಂದು ಓಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಳೆಯ ಶೈಲಿಯ ಮನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ ಹೋದವರೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೋ ಎಂಬಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಯ, ಪಂಗಡದವರೂ ಇದ್ದರು. ಒಂದು “ಮಿನಿ ಕರ್ನಾಟಕ”ವೆಂದು ನನಗನಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಕಟ್ಟಿ ಕೂರಿಸಿ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ಪುರೋಹಿತರು ಕೂರಿಸಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮನೆಯವರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮಗೆ ಒಳಗೆ ಹೋದೊಡನೆ ಎರಡು ಕೋಣೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ಗಂಡಸರಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರಿಗೆಂದು ಎರಡು ಸಾಲಲ್ಲಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನಗೃಹಗಳು ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿತ್ತು. ಮನೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ, ಅಷ್ಟೇ… ಶುಭ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಶ್ರಾದ್ಧಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಅದು ಮುಗಿದೊಡನೆ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಅನ್ನೋ ಗುರುತೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಆ ಜಾಗವನ್ನು ಒರೆಸಿ ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವಂತೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1.30ಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಗುಂಪಿನವರ ಶ್ರಾದ್ಧದ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿಯಿತು. ಆ ಮೇಲೆ ಹಿರಿಯರ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ ಒಂದು ಸಿಹಿ, ಒಂದು ತರಕಾರಿ, ಒಂದು ಹಣ್ಣನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅದೂ ದಂಪತಿಗಳು ಸೇರಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಇಬ್ಬರೂ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಆ ಮೇಲೆಂದೂ ಅದನ್ನು ದಂಪತಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಸೇವಿಸಬಾರದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಾನು ಮತ್ತು ಅಜ್ಜ ಕಡ್ಲೆ ಹಿಟ್ಟಿನ ಖಡಿ ( ಬರ್ಫಿ), ಹೀರೇಕಾಯಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆವು. ಅದಾದ ನಂತರ ಫಲ್ಗುಣಿ, ವಿಷ್ಣುಪಾದ ಮತ್ತು ವಟವೃಕ್ಷ ಈ ಮೂರುಕಡೆ ಪಿಂಡ ಬಿಡಲಿಕ್ಕೆಂದು ಹೊರಟರು. ಬಹಳ ಇಕಗಕಟ್ಟಾದ ಓಣಿ, ಜನ ತುಂಬಿರ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ವಾಹನಗಳು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಸಪೂರ. ಒಬ್ಬರ ಕಾಲು ಒಬ್ಬರು ತುಳಿಯುವಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು ಎಂದು ನಾನು ಹೊರಡಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅವರ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಹೊರಟರು. ಜನರ ಓಡಾಟದಿಂದ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಚೆಲ್ಲುವಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿದ್ದ ನೀರೇ ಕೆಸರಾಗಿತ್ತು.
ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಭಟ್ಟ ಮಾಮನ ಹತ್ತಿರ “ನಾವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮನೆಯಲ್ಲ ವರ್ಷಾವಧಿ ಶ್ರಾದ್ಧ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲವಲ್ಲ” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ” ಇದೆಲ್ಲ ನಿಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯಷ್ಟೇ ಹೊರತು ಇದೇ ಕೊನೆಯ ಶ್ರಾದ್ಧವಲ್ಲ. ಮಾನಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.” ಎಂದು ಸಮಜಾಯಿಸಿದರು.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಗುವಾಗ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಮೂರು ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಕ್ಕಾಪಟ್ಟೆ ಹಸಿವೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಬರುವಾಗಲೇ ಮಾಡಿಸಿ ತಂದ ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಮೊಸರನ್ನ, ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿ ಬಡಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಒಂದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದೆರಡೂ ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿದಿದ್ದವು. ಇಷ್ಟು ದಿನ ಒಳ್ಳೆಯ ಊಟ ಮಾಡಿದ ನಮಗೆ ಇವತ್ತೊಂದು ದಿನ ಊಟಕ್ಕೂ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಕ್ಕಿತು.
ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬಸ್ ಬಳಿ ಬರಬೇಕಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ಆಟೋದಲ್ಲಿ ಹೊರಟೆವು. ನಾವು ಹತ್ತಿದ ಆಟೋ ಚಾಲಕ ಬಸ್ಸಿನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಬದಲು ಬುದ್ಧಗಯೆಗೆ ಹೋಗುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ದ. ನಮಗಂತೂ ದಾರಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೇನು ಬುದ್ಧಗಯೆಗೆ ಒಂದು ಕಿ.ಮೀ ಇದೆ..ಎನ್ನುವಾಗ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳ ಫೋನ್ ಕರೆ ಆಟೋ ಚಾಲಕನಿಗೆ ಬರಲು ಅವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು..ತಾನು ಬೈಪಾಸ್ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಬಸ್ಸಿನ ಹತ್ತಿರ ಬಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ತಪ್ಪಿ ಬುದ್ಧಗಯೆಯ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು..
ಸರಿ.. ಮತ್ತೆ ತಿರುಗಿತು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೆರವಣಿಗೆ ಆಟೋದಲ್ಲಿ..
ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಆಟೋದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಜನರನ್ನು ಕೂರಿಸ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಕೂರಿಸುವಾಗ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ನಮ್ಮೂರಿನವರೇ ಆದ ವಯಸ್ಸಾದವರನ್ನೂ ಕೂರಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ವಿಷಯ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಅರ್ಥವಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಅಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರು. ಈಗ ಅವರಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತೋ ಇಲ್ವೋ..ಅಳ್ತಾ ಕೂತು ಬಿಟ್ಟರು. ಎಷ್ಟು ಜೋರೆಂದರೆ ನಾವೆಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ನಾಪ್ ಮಾಡಿದ್ದೇವೋ ಅಂತ ನೋಡಿದವರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವೂ ಇತ್ತು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಕುರಿತು ತಮಾಷೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಗ್ತಾ ಇದ್ದರೆ..ಅವರಿಗೆ ಗಾಬರಿಯಿಂದ ಬಿಕ್ಕಿಬಿಕ್ಕಿ ಸಣ್ಣ ಮಗುವಿನಂತೆ ಜೋರಾಗಿ ಅಳ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ್ದಕ್ಜೆ ಚಿಂತೆ ಮಾಡಬೇಡಿ. ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಮನೆವರೆಗೂ ಬಿಡ್ತೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ಊರಿನವರೇ ನಾವು..ಹೆದರಬೇಡಿ. ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬಸ್ಸಿನವರೆಗೂ ಬಂದೆವು. ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಳಗದವರನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆ ಎಷ್ಟೋ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕಳೆದುಹೋದವರು ಸಿಕ್ಕಂತೆ ಭೋರ್ರೆಂದು ಅಳತೊಡಗಿದರು. ನನಗಂತೂ “ಅಯ್ಯೋ ಪಾಪ”ವೆನಿಸಿತು.
ಐದು ಆಟೋಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಆಟೋ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಹೋಗಿ ಅಂತೂ ಹಿಂತಿರುಗಿದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಹೊರಡುವುದು ತಡವಾಗಿಯೇ ಹೋಯಿತು. ಗಂಟೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ..ಐದಾಗಿತ್ತು. ಆರು ಗಂಟೆಗೆ ಬುದ್ಧಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಾಲಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದರು. ನನಗೆ ಅಲಹಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ” ಆನಂದ ಭವನ” ವಾರದ ರಜೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ನೋಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಈಗ ಇದನ್ನೂ ನೋಡಲಾಗದೆಂಬ ಚಿಂತೆಯಾಯಿತು. ಬೇಸರದಿಂದಲೇ ಬಸ್ಸಲ್ಲಿ ಕೂತೆ. ಬಸ್ಸು ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಗಯೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.