ಜಿ 20 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸ್ಥಳವಾದ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ ಪೋಟೊಗೆ ಪೋಸ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷತೆ ಏನೆಂದರೆ ಭಾರತ್ ಮಂಟಪ ವೇದಿಕೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಕೊನಾರ್ಕ್ ವ್ಹೀಲ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯ ಅಪ್ರತಿಮ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪೋಸ್ ನೀಡಿದ್ದು.
‘ಕೊನಾರ್ಕ್ ವ್ಹೀಲ್’ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರು “ಒಡಿಶಾದ ಕಾಲಾತೀತ ಅದ್ಭುತ” ಬಗ್ಗೆ ಎಕ್ಸ್ ( ಟ್ವಿಟರ್) ನಲ್ಲಿ “ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಕೊನಾರ್ಕ್ ಚಕ್ರವು ನಿರಂತರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಸಚಿವರು ಟ್ವೀಟ್ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕೊನಾರ್ಕ್ ವ್ಹೀಲ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕೇಳರಿಯದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ತೆರೆದಾಗ ಅದ್ಭುತಕ್ಕೆ ಬೆರಗಾಗುವ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಜೋತಗೆ ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಚಕ್ರದ ಆಕರ್ಷಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವು ನಮ್ಮ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಒರಿಸ್ಸಾದ ಪೌರಾಣಿಕ ಭೂಮಿ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪುರಾತತ್ವ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿಯ ಸುಂದರವಾದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಿಖರತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಆಕರ್ಷಕ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಜಾಣ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯಕ್ಕೆ ಇದು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮಹತ್ವದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಾಂಛನವಾಗಿದೆ. ಇಂದು, ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಏಳು ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಒಡಿಶಾದ ಪುರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪುರಿ ನಗರದಿಂದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ 35 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (22 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊನಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿರುವ 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.
ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಸಂದರ್ಶಕರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೆಳೆದ ಒಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯ ಚಕ್ರ. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ ಒಂದನೇ ನರಸಿಂಹದೇವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸೂರ್ಯ ದೇವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು – ನೃತ್ಯ ಮಂಟಪ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ. ಸಣ್ಣ ಮಂಟಪ ರಚನೆಯು ಇಂದಿಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವು 16 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದಿದೆ.
ಕೊನಾರ್ಕ್ ಚಕ್ರದ ಮಹತ್ವ
ಕೊನಾರ್ಕ್ ಚಕ್ರವು 8 ಅಗಲವಾದ ಸ್ಪೋಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು 8 ಆಂತರಿಕ ಸ್ಪೋಕ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು 9 ಅಡಿ ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸೂರ್ಯ ದೇವರ ಸೂರ್ಯ ರಥದ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 24 (12 ಜೋಡಿ) ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 12 ಚಕ್ರಗಳು ವರ್ಷದ 12 ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು 8 ಸ್ಪೋಕ್ ಗಳು ದಿನದ 8 ಪ್ರಹಾರ್ ಗಳು ಅಥವಾ ಸಮಯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ದಿನದ ನಿಖರ ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸನ್ಡಿಯಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಚಕ್ರವನ್ನು ಅವಿಶ್ವಸನೀಯ ನಿಖರತೆಯೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ನೆರಳುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಚಕ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರವು ಜೀವನ, ಸಾವು ಮತ್ತು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಖಗೋಳ ಮಹತ್ವ
ಕೊನಾರ್ಕ್ ಸೂರ್ಯ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸನ್ಡಿಯಲ್ ದೊಡ್ಡ ಖಗೋಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಸೂರ್ಯೋದಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಭೂಮಿಯ ತಿರುಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ದಿನವಿಡೀ ಮತ್ತು ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು. ವರ್ಷದ ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ಅಯನ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಖರವಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.