ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದ ಚಮೋಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಿಮಾಲಯದ ಎರಡು ಶಿಖರಗಳ ಬುಡದ ಬಳಿ ಇದೆ. ತ್ರಿಸುಲ್ (7,120 ಮೀ) ಮತ್ತು ನಂದ ಘುಂಟಿ (6,310 ಮೀ). ಈ ಸರೋವರವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜುನಾರ್ಗಲಿ ಎಂಬ ಬಂಡೆಯ ಮುಖ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಂಡಿಯಾ ಕೋಟ್ ಎಂಬ ಶಿಖರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ.
ಬೆಡ್ನಿ ಬುಗ್ಯಾಲ್ ನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. ರೂಪ್ಕುಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಜ್ ಜಾಟ್ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರೋವರವು ವರ್ಷದ ಬಹುಭಾಗ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಸಮಯವೆಂದರೆ ಶರತ್ಕಾಲ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯ.
ಆದರೆ ಈ ಸೌಂದರ್ಯದ ಕಣಿಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವೊಮದು ಅಡಗಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲರ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಕೆರಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹತ್ವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಹಲವಾರು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 16,470 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಸರೋವರ ಒಂದು ಕರಾಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ರಹಸ್ಯ ಸರೋವರ ಅಥವಾ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸರೋವರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದು ಭಾರತದ ಉತ್ತರಾಖಂಡ ರಾಜ್ಯದ ಎತ್ತರದ ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ತ್ರಿಶೂಲ್ ಮಾಸಿಫ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ನಿರ್ಜನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 5,020 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಹರಡಿದ ಹಿಮನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಾರಣ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸರೋವರದ ಗಾತ್ರವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ವಿರಳವಾಗಿ 40 ಮೀಟರ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ
ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನೂರಾರು ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಹಿಮ ಕರಗಿದಾಗ ಮಾನವನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಅವಶೇಷಗಳು ಅದರ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಆರಂಭಿಕ ತನಿಖೆಗಳು 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಠಾತ್ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಗುಂಪು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಅರೆ-ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಆದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ನಂತರ ಅವಶೇಷಗಳು ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಮಾನವ ಅವಶೇಷಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರೋವರವನ್ನು “ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ಸರೋವರ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲಿಗೆ 1942 ರಲ್ಲಿ ನಂದಾ ದೇವಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಅರಣ್ಯ ರೇಂಜರ್ ಹರಿ ಕಿಶನ್ ಮಧ್ವಾಲ್ ಅವರು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಗುಪ್ತ ಜಪಾನಿನ ಆಕ್ರಮಣ ಪಡೆಯ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಜಪಾನಿನ ಸೈನಿಕರದು ಆಗಿರದೆ ತುಂಬಾ ಹಳೆಯವು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕರಗುವ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸರೋವರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮರದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಳ್ಳುಗಳು, ಚರ್ಮದ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು, ಮತ್ತು ಉಂಗುರಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯಾಗ್ರಫಿಕ್ನ ತಂಡವು 2003 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ದೇಹದ ಮಾಂಸಖಂಡವು ಇನ್ನೂ ಹಾಗೇನೇ ಉಳಿದಿತ್ತು..
ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕನೌಜ್ನ ರಾಜ ರಾಜಾ ಜಸ್ಧವಾಲ್, ತನ್ನ ಗರ್ಭಿಣಿ ಪತ್ನಿ ರಾಣಿ ಬಾಲಂಪಾ, ಅವರ ಸೇವಕರು, ನೃತ್ಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ನಂದಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಆಲಿಕಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂಡಮಾರುತವು ಅಪ್ಪಅಲಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಇಡೀ ತಂಡವು ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ನಾಶವಾಯಿತು.
ಇಲ್ಲಿ 300 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ನ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಸ್ಥಿಪಂಜರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ತಲೆಯ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಕೆಲವು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗಾಯಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಬಂದು ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ದುಂಡಗಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಹಠಾತ್ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆ ಸಂಶೋಧಕರು ಕೂಡಾ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು. ಆಕ್ಸ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರೇಡಿಯೋಕಾರ್ಬನ್ ಆಕ್ಸಿಲರೇಟರ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಗಳ ರೇಡಿಯೋಕಾರ್ಬನ್ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವು ಸಾವಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಸಿಇ 850 – ±30 ವರ್ಷಗಳು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ರೇಡಿಯೋಕಾರ್ಬನ್ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವು ರೂಪ್ಕುಂಡ್ ಸರೋವರದ 38 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜೀನೋಮ್-ವ್ಯಾಪಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಅವಶೇಷಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಯುಗಗಳಿಂದ ಬಂದವು ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. 23 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 14 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರೀಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಿಂದ ಇಂದಿನ ಜನರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ದುರಂತ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ. ರೇಡಿಯೋಕಾರ್ಬನ್ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವು ಹಳೆಯ, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಶೇಖರಿಸಿದ್ದರೆ, ಕಿರಿಯ, ಪೂರ್ವ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಸರೋವರದ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಇತರ ನೂರು ಮಾನವರ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಮರಣವು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇದು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಯಾಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ಗುಂಪಿನ ಜನರ ಅವಶೇಷಗಳು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಶೋಧಕರ ತೀರ್ಮಾನದ ನಂತರವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿವೆ.