ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ, ಭಾರತೀಯರಾದ ನಾವುಗಳು ಇತರ ದೇಶಕ್ಕೂ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹೋಲಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಯoಷಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ, ಸ್ವಚ್ಛತೆಯ ಬಗೆಗಿನ ತುಲನೆ.
“ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರತೀ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳೂ ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಮನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ” ಎಂಬ ಮಾತು ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಮಾತು ನಿಜವೂ ಹೌದು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತೀ ಮನೆಯ ಹಸಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಗಳೂ ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗೆ ಇಟ್ಟ ಉಡುಗೊರೆಯಂತಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರು ಯಾರು? ಪ್ರತೀ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲೂ ಕಾಣ ಸಿಗುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಹೊಣೆಯಾಗ ಬೇಕಾದವರಾರು? ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರು ಯಾರು? ಎಂಬೆಲ್ಲಾ ಅವಲೋಕನ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ನಡೆದುಕೊಂಡು, ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ತಿಂದುಳಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ದಾರಿಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಬಿಸಾಡುವುದು, ಅತ್ಯಧಿಕ ಭಾರತೀಯ ತನಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅನಾಗರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಕಿಟಿಕಿಯ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಸಾಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ತ ಭಾವ ಮೂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯ ವರೆಗೆ ಭಾರತದ ದಾರಿಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮುಕ್ತ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರತೀ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸುವ ಹೊಂಡಗಳನ್ನ ಹೂಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಮನೆಯ ಮರಗಳಿಗೆ ಅದುವೇ ಗೊಬ್ಬರವೂ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ‘ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮರು ಬಳಕೆ’ಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸರಕಾರ ಪ್ರತೀ ಮನೆಯಿಂದ ಕಸಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. ಜನರೂ ಕಸ ವಿಲೇವರಿಗಾಗಿ ಸರಕಾರಿ ವಾಹನವನ್ನೇ ನೆಚ್ಚ ತೊಡಗಿದರು. ಅಲ್ಪ ಕಾಲ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ನಡೆದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಜನ ಸಿಗದೇ, ಗಾಡಿಗಳ ಅಭಾವ ಎದುರಿಸಿ, ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ನಡೆಯದಂತಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರತೀ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟ ಕಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆ ಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಜನರಿಲ್ಲದೆ, ಊರಿನ ಮಾರ್ಗ ಬದಿಯನ್ನೇ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರತೀ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೋಳ ಪಟ್ಟಿರುವ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರು, ಅಸ್ವಚ್ಛತೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಅರಿತು ಕೊಂಡರೆ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ.