ವಿಟಮಿನ್ ಅಥವಾ ಜೀವಸತ್ವಗಳು ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾವಯವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅವುಗಳ ಸೇವನೆಯು ಅಸಮರ್ಪಕವಾದಾಗ, ವಿಟಮಿನ್ ಕೊರತೆಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಿನ್ನಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಹಾರವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೋಷಕಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯು ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಗಗಳು ಅಥವಾ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಗಳನ್ನು ಕೊರತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಅದನ್ನು ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಗತ್ಯವಾದ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇವೆ:
ವಿಟಮಿನ್ ಎ (ರೆಟಿನಾಲ್) ಇರುಳು ಕುರುಡುತನ
ವಿಟಮಿನ್ B1 (ಥಯಾಮಿನ್) ಬೆರಿ-ಬೆರಿ
ವಿಟಮಿನ್ B2 (ರಿಬೋಫ್ಲಾವಿನ್) ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೆಟ್ಟ ಚರ್ಮ ಅಥವಾ ಅರಿಬೋಫ್ಲಾವಿನೋಸಿಸ್
ವಿಟಮಿನ್ B3 ಪೆಲ್ಲಾಗ್ರಾ
ವಿಟಮಿನ್ B5 ಪ್ಯಾರೆಸ್ಟೇಷಿಯಾ
ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ6 ರಕ್ತಹೀನತೆ
ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ 7 ಡರ್ಮಟೈಟಿಸ್, ಎಂಟೈಟಿಸ್
ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ 9, ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ 12 ಮೆಗಾಲೊಬ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ರಕ್ತಹೀನತೆ(ಸೈಯಾನೋಕೋಬಾಲಾಮಿನ್)
ವಿಟಮಿನ್ ಸಿ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಸ್ಕರ್ವಿ, ಒಸಡುಗಳ ಊತ
ವಿಟಮಿನ್ ಡಿ (ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಫೆರಾಲ್) ರಿಕೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟಿಯೋಮಲಾಶಿಯಾ
ವಿಟಮಿನ್ ಕೆ (ಫಿಲೋಕ್ವಿನೋನ್) ಗಾಯದಿಂದಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ
ವಿಟಮಿನ್ ಇ ಕಡಿಮೆ ಫಲವತ್ತತೆ
ವಿಟಮಿನ್ ಕೆ ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟದಿರುವುದು.
ವಿಟಮಿನ್ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಈ ರೀತಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ವಿಟಮಿನ್ ಗಳು ಸಿಗುವ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ನಾವು ಆಗಾಗ ಸೇವಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು ಇದರಿಂದ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಬರದ ಹಾಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನು, ವಿಟಮಿನ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಖನಿಜಗಳು ಸಹ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವಿಟಮಿನ್ ಜತೆಗೆ ಖನಿಜ ಸಹ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಿರುವ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಟಮಿನ್ ಗಳು ಇರುವಂತಹ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಸೇವಿಸಬೇಕು.