ಪೇಶ್ವೆಯರನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1818ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯ ಬೀಡಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಬೆಳಗಾವಿಯ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣ ಉತ್ತಮ ಹವಾಗುಣ, ಸಮುದ್ರತೀರದ ಸಾಮಿಪ್ಯ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗೋವಾದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ದರಿಂದ ದಂಡುಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಸೈನಿಕ ಪರಂಪರೆ ಇಂದಿಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದು ಬೆಳಗಾವಿ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಯಪಡೆಯ ಮಹತ್ವದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ‘ಕ್ರೆಡಲ್ ಆಫ್ ಇನಘಂಟ್ರಿ ಅಥವಾ ‘ಸೈನ್ಯಪಡೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಲೈಟ ಇನಫೆಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಮಾಂಡೋ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಬಂದೂಕುಗಳು, ಬರಾಕು, ತೋಪುಖಾನೆ ಬೆಳಗಾವಿಯ ದಂಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದು ಸೈನ್ಯದ ಇರುವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಖಾಸಗಿ ಸೌಧಗಳ ಮೇಲೆ ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳ ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿ, ಗೋಚರ ಪರಂಪರೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಗೈಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾರಿಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಇರುವನ್ನು ಸಾರಿಹೇಳುವ ಪಾರಂಪರಿಕ ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ಇಗರ್ಜಿಗಳು, ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳು, ಅಂಚೆಕಚೇರಿ, ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿ, ಸೈನಿಕ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ, ಬ್ರಿಟಿಷ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಾಸದ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸೌಧಗಳು ಕೈಬೀಸಿ ಕರೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ ಝೇವಿಯರ, ಕಾಥೋಲಿಕ, ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ ಚರ್ಚೆಗಳು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ
ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಮೂಹಗಳಾದ ಸೆಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್, ಸೆಂಟ್ ಜೊಸೆಫ್, ಸೆಂಟ್ ಅಂಥೋನಿ ಜ್ಞಾನದೇಗುಲಗಳು, ಇದಲ್ಲದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಲೌಕಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೆಳೆದು ಅನೇಕ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳು, ಕೋಟೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು.
ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಾಸ್ತ್ರಬದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಸೌಧಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಬ್ರಿಟಿಷ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದಾಯಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹಿಂದೂ, ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಂಮಿಶ್ರಣ ಶೈಲಿಯಾಯಿತು. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ, ನಾಗರಿಕ, ಸೈನಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಾಹಿ ಸೌಧಗಳ ಮೂಲಕ ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹಗಳು, ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣ, ಅಂಚೇಕಚೇರಿ, ಸರಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಸೌಧಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು.
19ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಆಂಗ್ಲೋ ಇಂಡಿಯನ್ ಚರ್ಚ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆಗ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ಗಾಥಿಕಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಗಿಂತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸೌಧಗಳು ರಚನೆಯಾದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದರೆ ದಂಡುಮಂಡಲದಲ್ಲಿರುವ ಸೆಂಟ ಮೇರಿ ಚರ್ಚ ಮೇರುಕೃತಿ, ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗಾಥಿಕಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸರ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ ಸ್ಕಾಟ್ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ ಶೈಲಿಯ ವಸಹಾತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಭಾರತೀಯ ಪದ್ಧತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೈಯ್ಯುವುದರಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎನಿಸಿ, ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಶೈಲಿಯ ಉದಯವಾಯಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ವಿವಿಧ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಗಳಾದ ಗೋಥಿಕ್, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನ ಶೈಲಿಗಳ ಸಂಮಿಶ್ರಣಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಲೆಕ್ಟರೇಟ್ ಕಚೇರಿ, ಮರಾಠ ಲೈಟ ಇನಫೆಂಟ್ರಿ ಕಟ್ಟಡ ಈ ಸಂಮಿಶ್ರಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜು ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಅಂಚೆಕಚೇರಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕಟ್ಟಡ ಇವು ಸಂಮಿಶ್ರಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್-ಗಾಥಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಹೊಳಪಿನ ಚಂದ್ರಶಿಲೆ, ಅಲಂಕೃತ ನೆಲಹಾಸು, ರಂಗು-ರಂಗಿನ ಗಾಜು, ಕಲ್ಲಿನ ಜೊತೆಗೆ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗಚ್ಚು-ಗಾರೆಗಳ ಬಳಕೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದ ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ಗೊಥಿಕ್-ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಇಂಡೋ- ಸಾರ್ಸನಿಕ್ ಶೈಲಿಯು ಹೆಣೆದುಕೊಂಡು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಮಿನಾರಗಳು, ಗಚ್ಚುಗಾರೆಯ ಅದ್ಭುತ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಂಡವು.
19ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಈ ಶೈಲಿ: ಬಾಹ್ಯನೋಟಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶೈಲಿಗೂ ತಟ್ಟಿ, ಏಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಇಂಡೊಸಾರ್ಸನಿಕ್ ಶೈಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತೀಯ’ ಎನಿಸಿದರೂ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅಗಲವಾದ ತೆರೆದ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು, ವಿಶಾಲ ಅಂಗಳ ವರಾಂಡಾ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಭವ್ಯತೆ ಭಾರತೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಒಳಗಡೆಯ ಜೋಡಣೆ, ಅಲಂಕರಣ, ಛತ್ತು, ಭಜಾ, ಕಾನೊಪಿ ಇರುವ ಬಾಲ್ಕನಿ, ಅಗಲವಾದ ಪೋರ್ಚ, ಬಲ್ಬ ಆಕಾರದ ಗುಮ್ಮಟಗಳಿರುವ ಮಿನಾರಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
20ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಾವಿಯ ದಂಡುಮಂಡಲ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ನಿಯೋಜನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅನಾಮಧೇಯ ಬ್ರಿಟಿಷ ವಾಸ್ತುತಜ್ಞರಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೆಳೆಯಿತು. ಸರಳೀಕರಣ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ 1941ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಅಂಚೆಕಚೇರಿ ಕಟ್ಟಡ, ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಕಗ್ಗಲ್ಲಿನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹ, ಗಚ್ಚುಗಾರೆ ಕೆಲಸದ ಒಐಋಖಅ ಕಟ್ಟಡ, ಸರಳಶೈಲಿಯ ಬರಾಕುಗಳು, ತೋಪುಖಾನೆ ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಶೈಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಸೇವೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಎನಿಸಿದರೂ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ ಶೈಲಿಯಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ ತಜ್ಞರಿಂದ ಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ತರಬೇತಿ ಇಲ್ಲದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯತ್ವತ ತನ್ನ ತಾನೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಜೀವಂತ ಕಲಾಕೃತಿ ಎನಿಸಿದವು.
ಆದರೆ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಸಾಹತು ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಸಿಡೆನ್ಸಿ ನಗರಗಳಾದ ಮುಂಬಯಿ, ಮದ್ರಾಸ, ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೌಧಗಳ ಭವ್ಯತೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಸಾಹತುಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಶುಭ್ರ ಬೆಳಕು-ಗಾಳಿಯುಳ್ಳ ವಿಶಾಲ ಕೋಣೆಗಳು, ಅಗಲ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಉದ್ದನೆಯ ಹಾಲುಗಳು, ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಬಾವಣಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸೌಧನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕೂಡ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳಿದವು. ಬೆಳಗಾವಿಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಮೇರುಕೃತಿಗಳು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಸೌಂದರ್ಯೀಕರಣ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಭಾವನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪ, ಭಾರತೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಒಳ್ಳೆಯ ಅ೦ಶಗಳ ಶ್ಲಾಘನೆ ವಸಾಹತುವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು.
ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು, ಬೆಳಗಾವಿಯ ಈ ಕಾಲದ ಸೌಧಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಹಾತುಶೈಲಿಯ ವಿಕಸನದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಿದೆ. ಗೋಪುರಾಕಾರದ ಕೆಂಪು ಹಂಚಿನ ಹೊದಿಕೆಯುಳ್ಳ ಚೂಪಾದ ಮೊನೆಹೊಂದಿದೆ ಟಕಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಗೋಪುರಗಳು ಗೋಥಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಳಗಾವಿಯ ಜಡಿಮಳೆಯ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಇದು ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿತು. ಸೂರ್ಯನತಾಪ ಮತ್ತು ಮಳೆನೀರು ಸೋರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಯಿತು.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಕಮಾನಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ಬರೀ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿರದೇ ಮೊಗಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿದ್ದ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಭಾರತದ ಉಳಿದೆಡೆ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಬೆಳಗಾವಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಡುವಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಂತರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗಡಿಯಾದವು. ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಭವ್ಯವಾದ ಪ್ರದೇಶದ್ವಾರಗಳು, ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅತಿಥಿ ಕೋಣೆ, ಅಲಂಕರಣಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ, ತೆರೆದ ಮೊಗಸಾಲೆ ಮುಂತಾದ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ದಪ್ಪ ಸುರಕ್ಷಿತ ಗೋಡೆಗಳು, ಎತ್ತರವಾದ ಮೇಲ್ಬಾವಣಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಗುಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿತ್ತಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಗಡಿರೇಖೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಯಿತು. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯತೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಾಧನಗಳಾದವು. ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಸ್ಥಂಬಗಳು, ಅಲಂಕರಣವುಳ್ಳ ಮುಂಚಾಚು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಲಂಕಾರ, ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯ ಪ್ರಾಣಿ • ಪಕ್ಷಿಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಹೂವಿನ ಸುಂದರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು – ಈ ಶೈಲಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದವು. ರಂಗುರಂಗಿನ ಬೆಲ್ಲಿಯಂ ಗಾಜುಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಳಿ, ಸರಪಳಿಯ – ಡಿಸೈನುಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸಿತ ಕಟಾಂಜನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡವು.
ಈ ರೀತಿ ವಸಾಹತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಬೆಳಗಾವಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗಗಳಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ