*ಪಿತಾ ರಕ್ಷತಿ ಕೌಮಾರೇ, ಭರ್ತಾ ರಕ್ಷತಿ ಯೌವನೇ I
ರಕ್ಷಂತಿ ಸ್ಥಾವಿರೆ ಪುತ್ರಾಃ ನ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಮರ್ಹತಿII*
ಕಾರ್ಯೇಶು ದಾಸಿ, ಕರಣೇಶು ಮಂತ್ರಿ, ಭೋಜೇಶು ಮಾತಾ, ಕ್ಷಮಯೇಶು ಧರಿತ್ರಿ, ರೂಪೇಶು ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಶಯನೇಶು ವೇಶ್ಯಾ ಸತ್ಕರ್ಮಯುಕ್ತ ಕುಲಧರ್ಮಪತ್ನಿ
ಈ ಎರಡೂ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಂದಿನ ವಾಸ್ತವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಮೀಚೀನವಾಗಿವೆಯೇ..ಎಂದು ಒಂದು ಗೊಂದಲ ಆಗಾಗ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲನೇಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು “ನ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಮರ್ಹತಿ” ಉದ್ಧರಿಸಿ ವಾದವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಪುರುಷರಿಗಿರಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿರಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಅಂದ್ರೆ ಅದಕ್ಕೊಂದು “ಹದ” ಇರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಕರಟಿ ಹೋದ ಅಡುಗೆಯ ಸ್ವಾದ ಬರುವುದು ಸಹಜ.
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ “ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.” ಎನ್ನುವ ನಿರ್ಬಂಧವಿರುವುದು ಆಕೆ ಅಬಲೆಯೆಂದೇನಲ್ಲ. ಕೆಲವರ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಆ ಭ್ರಮೆ ಉಳ್ಳವರು ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಸದಾ ಅಬಲೆಯರೆಂದೇ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ತ್ರೀ ಅಬಲೆಯಲ್ಲ..ಆಕೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿ, ಸಹನೆ, ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನ, ನೆಮ್ಮದಿಗಳ ಕೇಂದ್ರ. ಆಕೆಯ ಶಕ್ತಿ,ಸಹನೆಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ಸಮಾಜದ ಕರ್ತವ್ಯ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ. ಆಕೆ ಒಂದು ಅನರ್ಘ್ಯ ರತ್ನ. ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಗೌರವಿಸಬೇಕು.ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಕಸದಂತೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಆಕೆಯನ್ನು ದಾಸಿಯಂತೆ ಕಾಣಬೇಕು ಎಂದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಲ್ಲ.
ಹೆಣ್ಣಾದವಳಿಗೆ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯ, ಮನಸ್ಥೈರ್ಯ ಎಲ್ಲವೂ ಧೃಡವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅವಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲಳು. ಆದರೆ ಪುರುಷರಿಗೆ ಶೀಘ್ರ ಕೋಪ ಬರುವುದು, ಒಬ್ಬಂಟಿತನ ಕಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು. ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಾಂಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪುರುಷ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇರಲಾರ. ಅವನು ಯಾವತ್ತೂ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೋಧ, ಅಸಹನೆ,ಸಂತೋಷ, ಚಿಂತೆ,ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಯಾವತ್ತೂ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಹುಶಃ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು “ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆ,ಯೌವ್ವನದಲ್ಲಿ ಪತಿಯಾದವನು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಗಂದಿರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿರಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳುವುದಿರಬೇಕೆಂದು ಪುರುಷಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜವಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರಬಹುದೇನೋ..ಎಂದು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ವಿಡಂಬನೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಸ್ತ್ರೀ ರಕ್ಷಣೆ ಪುರುಷರ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವುದು ಕೂಡಾ ಪುರುಷರಿಂದಲೇ ಎಂದು ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿರುವುದು ಎಲ್ಲೋ ಅಲ್ಲೇ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೊರೆ ಹೊರಿಸುವುದು ಉಚಿತ ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿರುವುದೋ ಏನೋ..!!!?
ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಕೂಡು ಕುಟುಂಬವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆಂದಲ್ಲಾ ಪುರುಷರಿಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾರು ನಾಯಕತ್ವ ಗುಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರೋ ಅವರೇ ಆ ಮನೆಯ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಅಂದ್ರೆ ಪುರುಷರು ಸಹಿತ ಅವರನ್ನೇ ಯಜಮಾನರೆಂದು ಸಮ್ಮಾನಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಅವಲಂಬಿತರಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಭ್ರಮೆಯೆನ್ನುವಂತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾದರೂ ಆ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನು, ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು, ಯಜಮಾನಿಕೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟ ಪಡದಿದ್ದರೆ ಆಗ ಮನೆಯಿಂದ ಪಾಲು ಕೇಳಿಯೋ, ಜಗಳ ಮಾಡಿಯೋ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದಿಂದ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಆ ಧೈರ್ಯವಾಗಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು ಅದು ಹೇಗೆ ಇಂದು ಇಷ್ಟಾದರೂ ಸ್ವತಂತ್ರಳಾದಳು ಎನ್ನುವುದೇ ಅಚ್ಚರಿಯ ಸಂಗತಿ.
ಬಹುಶಃ ಅಂದಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಂತರವಿರುವುದು ಸ್ತ್ರೀ ಶಿಕ್ಷಣವೆಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೋ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಗುರುಕುಲ, ಶಾಲೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಅನುಕೂಲತೆ ಇದ್ದವರು ಮನೆಪಾಠಕ್ಕೆಂದು ಗುರುಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯ,ಜ್ಞಾನ ಇರುವವರಿದ್ದರೆ ಅವರೇ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೇ ಹೊರತು ಕಲಿಯಲೇ ಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವಾಗಲೀ ಉತ್ಸಾಹವಾಗಲೀ, ಬಯಕೆಗಳಾಗಲೀ ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ವಿದ್ಯಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾದರೋ, ಶಿಕ್ಷಣದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತಿದರೋ ಆಗ ಆಕೆಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಅರಿವು ಉಂಟಾಗಿರಬಹುದು.
ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಯಾಗುವವಳು
“ಕಾರ್ಯೇಷು ದಾಸಿ, ಕರಣೇಶು ಮಂತ್ರಿ, ಭೋಜೇಶು ಮಾತಾ, ಕ್ಷಮಯೇಶು ಧರಿತ್ರಿ, ರೂಪೇಶು ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಶಯನೇಶು ವೇಶ್ಯಾ ಸತ್ಕರ್ಮಯುಕ್ತ ಕುಲಧರ್ಮ ಪತ್ನಿII”
ಇರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪುರುಷನೂ
ಎಂದು ಇಚ್ಛೆಪಡುತ್ತಾನೆ. “ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪುರುಷರಿಗೆ ಮುಂಜಾನೆ ಏಳುವಾಗಲಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಹೆಣ್ಣೊಂದು ಬೇಕು.” ಎಂದು ಅರಿಯಬಹುದು.
ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಹೆಣ್ಣು ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ಬಯಕೆ ಹೊಂದಿದಳೋ ಅಲ್ಲಿಂದ ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷ ಸತ್ಕರ್ಮಯುಕ್ತ ಕುಲಧರ್ಮ ಪತ್ನಿಯ ಕನಸು ಕಾಣಬೇಕಷ್ಟೇ..!!
ಕಾರ್ಯೇಷು ದಾಸಿ ಎನ್ನಲು ಇವತ್ತು ಯಾವ ಹೆಣ್ಣೂ ದಾಸ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಕರಣೇಶು ಮಂತ್ರಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರಳಾದ ಸ್ತ್ರೀ ತನ್ನ ಗಂಡನಿಗಾಗಿ ಯಾಕೆ ಕರಣಿಕಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನದೇ ಮಾತು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಡೆಸಬಲ್ಲೆ ಎನ್ನುವಷ್ಟು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆತಿರುವಾಗ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಮಂತ್ರಿಪದವಿ ಆಕೆಗೇಕೆ..!!?
ಭೋಜೇಶು ಮಾತಾ ಎನ್ನಲು ಇಬ್ಬರೂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗಂಡನಿಗೇ ಆಗಲೀ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೇ ಆಗಲೀ, ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಅಡುಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಸಿದ್ಧ ಆಹಾರ ಸಿಗುವಾಗ ಭೋಜೇಶು ಮಾತಾ ಆಗಲು ಸಮಯವೆಲ್ಲಿದೆ!!? ಕ್ಷಮಯೇಶು ಧರಿತ್ರಿ ಎನ್ನಲು ಇಂದಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಅಬಲೆಯಲ್ಲ; ಸಬಲೆ ಯೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಹಂಬಲದಲ್ಲೂ, ಕ್ಷಮೆ ಕೊಟ್ಟಷ್ಟೂ ಪ್ರಪಂಚ ತನ್ನನ್ನೆ ತುಳಿಯುತ್ತದೆ..ಎಂಬ ಅನುಭವದಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ಕೊಡುವ ಮುನ್ನ ಯೋಚಿಸುವಷ್ಟು ಚಿಂತನಶೀಲಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ರೂಪೇಶು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಯಾಗುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಲ್ಲವಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಶಯನೇಶು ವೇಶ್ಯಾ ಇದೊಂದು ಅವರವರ ಭಾವಕ್ಕೆ, ಆಸೆ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಇದ್ದಾಳೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ.. ಎನ್ನುವುದು ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನವೋ, ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯೋ, ಕೊಲೆಯೋ ಆದಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಾಗುವುದು.
ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ ಮೇಲಿನ ಎರಡೂ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಕುರಿತು ವಾಗ್ವಾದ ಮಾಡುವುದು..ಎಷ್ಟು ಉಚಿತ..ಎನ್ನುವುದೇ ನನ್ನ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಅವಳದೇ ಆದ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವಭಾವ, ಮನಸ್ಥಿತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪುರುಷನಿಗಿಂತಲೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅವಳ ದೇಹ ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಧರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಡ್ಡಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಅವಳಿಗೆ “ಅತಿಯಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಲ್ಲದು..”ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯೂ, ಕೌಮಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪತಿಯೂ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳೂ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.. ಎಂದು ಹೇಳಿರಬಹುದು. ರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ “ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೋ, ದೇಹದ ಮೇಲೋ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅವಳನ್ನು ಅವಮಾನ, ಕಿರುಕುಳ, ಹಿಂಸೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾದ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಹಕಾರ ನೀಡಬೇಕು. ಎನ್ನುವುದೇ ಒಳಾರ್ಥ.
ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಳು ಇಂದಿನ ಸ್ತ್ರೀ. ಶಿಕ್ಷಣ,ವೃತ್ತಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಕುರಿತು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಂದ ಮೇಲೆ ಇದು ಅವರಿಗೆ ದೊರಕಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದುಕೊಳ್ಳಬಾರದೇ..? ಆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಎಂದೂ ಸಮಾಜದಿಂದ ತಾನೂ ದೂಷಿತಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಸಮಾಜವನ್ನು ದೂಷಿತಗೊಳಿಸದೇ ಮಾಡಿದರೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೇ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ