ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು ಹಾಗೂ ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಮೂಲಕ ಆ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕದ 4ನೇ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ 42ನೇ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವಾಗಿ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಏನಿದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ?
ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ಯುನೆಸ್ಕೋ) ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ತಾಣಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರವಾಸಿ, ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ, ಆಯಾ ದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಪುಷ್ಟಿ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಲಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಗುವುದಲ್ಲದೇ, ತಾಣಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಅನುದಾನಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ, ಈ ಸ್ಥಾನದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗುತ್ತವೆ.
ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ನೂರಾರು ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಟಲಿ ದೇಶದ 59 ತಾಣಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿರುವ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ (57), ಜರ್ಮನಿ (52), ಫ್ರಾನ್ಸ್ (52), ಸ್ಪೇನ್ (50) ಹಾಗೂ ಭಾರತ (42) ದೇಶಗಳು ಇವೆ.
ಭಾರತದ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳು ಸಹಸ್ರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬಿದ್ದಿವೆ. ಅಂತಹವುಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು 42 ತಾಣಗಳು ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ತಾಣಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ – ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟçದಲ್ಲಿರುವ ಅಜಂತಾ ಗುಹೆಗಳು, ಎಲ್ಲೋರಾ ಗುಹೆಗಳು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಆಗ್ರಾ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಭಾರತದಿಂದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರಿದ ಪ್ರಥಮ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು 1983ರಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಾಗಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯದ ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಉದ್ಯಾನವನ, ಈ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ತಾಣಗಳು
ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಹಂಪಿ ದೇವಾಲಯಗಳು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ (1986) ತಾಣವಾಗಿದೆ. 1997ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ದೇವಾಲಯಗಳು, 2012ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು (ಮಹಾರಾಷ್ಟç, ಗೋವಾ, ಕೇರಳ, ಕರ್ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಕೊಂಡಿವೆ) ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದವು.
2023ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳು
ಈ ಬಾರಿ ಭಾರತದ ಎರಡು ತಾಣಗಳು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲನೇಯದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಬಿರ್ಭೂಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಅವರು 1901ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸ್ಮಾರಕ ಕಲೆಗಳು, ಪಟ್ಟಣ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ವಿವಿಧ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಎರಡನೇ ತಾಣ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಹೊಯ್ಸಳರ ದೇವಾಲಯಗಳು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬೇಲೂರು, ಹಳೇಬೀಡು ಮತ್ತು ಸೋಮನಾಥಪುರದಲ್ಲಿ ಹೊಯ್ಸಳರ ದೇವಾಲಯಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುವ ಬೇಲೂರಿನ ಚನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಹಳೇಬೀಡಿನ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮುಮ್ಮಡಿ ನರಸಿಂಹರ ಸೇನಾಪತಿ ಸೋಮನಾಥ ದಂಡನಾಯಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಿರುವ ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿವೆ.