ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜರನೇಕರು ಸ್ವಯಂ ವಿದ್ವತ್ಕವಿಗಳಾಗಿದ್ದು ನಾನಾ ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಜ್ಜನರಿಗೆ ಉದಾರಾಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ, ತೆಲುಗು, ತಮಿಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಮುಂತಾದ ನಾನಾ ಭಾಷೆಗಳ ಕವಿಗಳಿಗೂ ಉದಾರಾಶ್ರಯ ನೀಡಿ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗ್ರಂಥಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದರು. ವಿದ್ಯಾಶಂಕರ, ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ, ಸಾಯಣ, ಮಾಧವ ಇವರುಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಬರೆಯದೆ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವ್ಯಾಕರಣ, ಸಂಗೀತ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಯಣನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ವೇದಾಂತ ಪ್ರಕಾಶ ಎಂಬ ವೇದಗಳ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗ್ರಂಥವು ಆ ಕಾಲದ ಮಹೋನ್ನತ ಕೃತಿ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಾಯಣನು ಯಜ್ಞತಂತ್ರ ಸುಧಾನಿಧ, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಸುಧಾನಿಧಿ ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥ ಸುಧಾನಿಧಿ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯರು ೬೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಾಶರ ಮಾಧವೀಯ, ಶಂಕರವಿಜಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾಲ ನಿರ್ಣಯ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಮಾಧವ ಮಂತ್ರಿಯು ತಾತ್ಪರ್ಯದೀಪಿಕಾ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮತ್ತು ಈಶ್ವರ ದೀಕ್ಷಿತನು ರಾಮಾಯಣದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ವ್ಯಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕಂಪಣನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಗಂಗಾದೇವಿಯು ರಚಿಸಿದ ವೀರ ಕೆಂಪರಾಯ ಚರಿತಂ ಅಥವಾ ಮಧುರಾವಿಯಂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಕಾವ್ಯ ಗಂಗಾದೇವಿಯು ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಸಾಳುವ ನರಸಿಂಹನು ರಚಿಸಿದ ರಾಮಾಭ್ಯದು ಮತ್ತು ರಾಜನಾಥ ದಿಂಡಿಮನು ರಚಿಸಿದ ಸಾಳುವಾಭ್ಯುದಯ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತರಾಮಾಭ್ಯುದಯಂ ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕವಯಿತ್ರಿ ತಿರುಮಲಾಂಬ ವರದಾಂಬಿಕಾ ಪರಿಣಯಮ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ದೇವರಾಯನು ಮಹಾನಾಟಕ ರಚಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನು ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಮ ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಜಾಂಬವತೀ ಪರಿಣಯ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಯಣನ ಆಯುರ್ವೇದ ಸುಧಾನಿಧಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣ ಪಂಡಿತನ ವೈದ್ಯರಾಜವಲ್ಲಭ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತು ರಚಿಸಿದ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿವೆ.
ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಜೈನಧರ್ಮದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ವೀರಶೈವ ಸಾಹಿತ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮೂರು ಧರ್ಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೈನ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಬಾಹುಬಲಿ ಮತ್ತು ಮಧುರಾ ಎಂಬರ್ವರು ೧೫ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನನ್ನು ಕುರಿತು ಚಂಪೂಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಭರತೇಶವೈಭವ’ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ರತ್ನಾಕರವರ್ಣಿಯು ಆ ಕಾಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೈನ ಸಾಹಿತಿ, ಭಟ್ಟಾಕಳಂಕ ದೇವನು ಕರ್ನಾಟಕ ‘ಶಬ್ದಾನುಶಾಸನ’ವೆಂಬ ವ್ಯಾಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.
ಲಕ್ಕಣ್ಣನು ವೀರಶೈವ ಪಂತವನ್ನು ಕುರಿತು ಷಟ್ಟದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚಾಮರಸನು ಬರೆದ ‘ಪ್ರಭುಲಿಂಗಲೀಲೆ’ಯು ವೀರಶೈವ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗಮನರ್ಹವಾದ ಕೃತಿ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಪಂಡಿತನು ‘ಚನ್ನಬಸವ ಪುರಾಣ’ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇಮ್ಮಡಿ ದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನು ಕನ್ನಡ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಅದು ಗದುಗಿನ ಭಾರತವೆಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಪಂಪನ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಮಾರವ್ಯಾಸನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು, ಪುರಂದರದಾಸ, ಕನಕದಾಸರು, ಶ್ರೀಪಾದರಾಯರು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಕನ್ನಡ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕನಕದಾಸರು ‘ಮೋಹನ ತರಂಗಿಣಿ’ ಎಂಬ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನು. ‘ನಳ ಚರಿತೆ’ ಮತ್ತು ‘ಹರಿಭಕ್ತಸಾರ’ ಎಂಬ ಪಟ್ಟದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಮಧ್ಯಾನ ಚಿಂತೆ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ತೆಲುಗು ಕವಿಯಾದ ಶ್ರೀನಾಥನು ಇಮ್ಮಡಿ ದೇವರಾಯನಿಂದ ಕವಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಲುಗು ಸಾಹಿತ್ಯವು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಸಿತು. ರಾಯನೇ ಸ್ವತಃ ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತನಾಗಿದ್ದು ಅಮುಕ್ತಮೌಲ್ಯದ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇವನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟದಿಗ್ಗಜಗಳೆಂಬ ತೆಲುಗು ಕವಿಗಳಿದ್ದರು. ಅವರುಗಳು ಅಲ್ಲಸಾನಿ ಪೆದ್ದಣ್ಣ, ನಂದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣ, ರಾಮಭದ್ರ, ದೂರ್ಜಟಿ, ಮಲ್ಲಣ್ಣ, ಪಿಂಗಳ ಸೂರಣ್ಣ, ರಾಮರಾಜಭೂಷಣ ಮತ್ತು ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಅಲ್ಲಸಾನಿ ಪೆದ್ದಣನು ಮನುಚರಿತಮು ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ, ನಂದಿ ತಿಮ್ಮಣ್ಣನು ‘ಪಾರಿಜಾತಾಪಹರಣಮು’ ಗ್ರಂಥವನ್ನು, ರಾಮಭದ್ರನು ‘ರಾಧಮಾಧವನ್’ ಗ್ರಂಥವನ್ನು, ಪೂರ್ಜಟಿಯು ‘ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಶತಕ’ವನ್ನೂ, ಪಿಂಗಾಳಿ ಸೂರಣ್ಣನು ‘ಕಲಾಪೂರ್ಣೋದಯಂ’ ಎಂಬುದನ್ನೂ ರಾಮರಾಜಭೂಷಣನು ‘ವಾಸು ಚರಿತಮು’ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮತ್ತು ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣನು ‘ಪಾಂಡುರಂಗ ಮಹಾತ್ಮ’ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಂಡುರಂಗ ಮಹಾತ್ರೆಯು ತೆಲುಗು ಪಂಚ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.