ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ. ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಉತ್ಸವಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಆನೆಯ ತಲೆಯ ದೇವತೆಯಾದ ಗಣೇಶನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಹಬ್ಬವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. “ವಿನಾಯಕ ಚತುರ್ಥಿ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯು ಅದರ ಅವಧಿಯ ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯು ಪುರಾಣ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದೆ. ಇದು ಭಕ್ತರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವತೆಯ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರಿಗೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಜೃಭಂಣೆಯಿಂದ ಆಚರಿಸುವ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ.
ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯು ಗಣೇಶನು ತನ್ನ ಸ್ವರ್ಗೀಯ ನಿವಾಸದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನ್ನು ತೆರೆದ ತೋಳುಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ದಿನ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಭವ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಪ್ರಾಣಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾರೆ.
ದಿನ 2 ರಿಂದ 9 ರವರೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆಗಳು, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮೋದಕ (ಸಿಹಿ ಭಕ್ಷ್ಯ), ಹೂವುಗಳು, ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಸಂಜೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಕಡೆ ಅನ್ನ ದಾನದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.
“ಅನಂತ ಚತುರ್ದಶಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹತ್ತನೇ ದಿನವು ಹಬ್ಬದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನದಂದು, ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಲು ಅಥವಾ “ವಿಸರ್ಜನೆ” ಗಾಗಿ ಹತ್ತಿರದ ಜಲಮೂಲಗಳಾದ ನದಿಗಳು, ಸರೋವರಗಳು, ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಗಣೇಶನಿಗೆ ವಿದಾಯ ಹೇಳುವಾಗ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕೋರುವಾಗ ಇದು ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ಕ್ಷಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯು ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಬ್ಬದ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಗಣೇಶನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಗಣೇಶ ಹಬ್ಬವು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯಿಂದ ಆಚರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಡೆ ತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಜನ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಗಣೇಶನ್ನು ಭರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅಷ್ಟೇ ಭಕ್ತಿ ಭಾವದಿಂದ ವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.