ಪುರಾಣ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದ ಭಾರತ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರನ್ನಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ‘ಇಂಡಿಯಾ’ ಹೆಸರನ್ನು ಹಾಕಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯ ಕಾವು ಭುಗಿಲೆದ್ದಿದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಹೆಸರಿನ ಕುರಿತು ಏನು ಹೇಳಿದೆ?
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನವು ಹೊರಡಿಸಿರುವ ಜಿ20 ಭೋಜನಕೂಟದ ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯು ‘ಇಂಡಿಯಾ’ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಭಾರತ’ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದದ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದೆ. ಆಹ್ವಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು ಅವರನ್ನು ‘ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ’ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈವರೆಗೂ The President of India ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ವಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕರು ಬೊಬ್ಬೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳು ಜನಜನಿತ. ಈ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಜನರು ನಿತ್ಯ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿರುವಾಗ ‘ಇಂಡಿಯಾ’ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಭಾರತ’ ಎಂದು ಬದಲಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯ ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ವಿಪಕ್ಷಗಳು ಕೇಳುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 1ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. “ಇಂಡಿಯಾ, ಅಂದರೆ ಭಾರತವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿರಲಿದೆ” ಎಂದು 1ನೇ ವಿಧಿ ಹೇಳಿದೆ. ದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಾಗಿ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಎರಡನ್ನೂ ಸಂವಿಧಾನ ಗುರುತಿಸಿದೆ.
‘ಇಂಡಿಯಾ’ ಹೆಸರನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ‘ಭಾರತ’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಾದ ಚರ್ಚೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಹ ದೇಶದ ಹೆಸರನ್ನು ಭಾರತವೆಂದೆ ಕರೆಯತಕ್ಕದ್ದು ಕಾರಣ ಇತಿಹಾಸ ಕಾಲದಿಂದ ಇದೇ ಹೆಸರು ಅಸ್ಥಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17, 1949ರಂದು ನೇಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆರಿಟರಿ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೊದಲ ಆರ್ಟಿಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ, ಅದು ಭಾರತ (ದಟ್ ಈಸ್ ಭಾರತ್), ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದು ಇಂಡಿಯಾ ಪದ ಬಳಕೆ ಕೆಲ ಸದಸ್ಯರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ಹರಿಗೋವಿಂದ್ ಪಂತ್, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಜನರು ಭಾರತವರ್ಷ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೇನೂ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದರು. ಭಾರತ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸದಸ್ಯರ ವರ್ತನೆ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ನೆಲದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಗೆ ಮಾರುಹೋಗಿದ್ದ ವಿದೇಶಿಗರು, ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದೋಚಲು ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಂಡರು. ಈಗಲೂ ನಾವು ಇಂಡಿಯಾ ಪದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡರೆ, ಬೇರೆ ದೇಶ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇರಿರುವ ಈ ಅವಮಾನಕರ ಪದದೊಂದಿಗೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ನಮಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ನಾಚಿಕೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅತೃಪ್ತಿ ಹೊರಹಾಕಿದ್ದರು.
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಕ್ಕೆ ಐಎನ್ಡಿಐಎ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇಟ್ಟ ಬಳಿಕ, ದೇಶದ ಹೆಸರನ್ನು ‘ಭಾರತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಕೂಗು ಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪೋಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಆರೆಸ್ಸೆಸ್ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಪಕ್ಷಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವು ಐಎನ್ಡಿಐಎ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ‘ಭಾರತ’ದ ಮರುನಾಮಕರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಪರ- ವಿರೋಧಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಬಹುದೇ ?
ಸರ್ಕಾರವು ‘ಭಾರತ’ವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ಎಂಬಂತೆ ಬದಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೆ, ಅದು ಸಂವಿಧಾನದ 1ನೇ ವಿಧಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ಮಂಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಳ ಬಹುಮತದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಬಹುಮತದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು 368ನೇ ವಿಧಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇಂಡಿಯಾ’ದಿಂದ ‘ಭಾರತ’ಕ್ಕೆ ನಾಮ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು 2016ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಗಿನ ಸಿಜೆಐ ಟಿಎಸ್ ಠಾಕೂರ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾ ಉದಯ್ ಲಲಿತ್ ಅವರು ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.
2020ರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕೋರಿ ಅರ್ಜಿ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗಲೂ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಂತೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿತ್ತು.
ಆಕರ: ಡಾ. ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಷಣಗಳು