ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಸೀದಿಗಳು, ದರ್ಗಾಗಳು, ಗೋರಿಗುಮ್ಮಟಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಂ ಶೈಲಿಯ ಈ ರಚನೆಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರ, ಹುಕ್ಕೇರಿ, ಗಜಬರವಾಡಿ, ರಾಯಬಾಗ, ಕುಡಚಿ, ಬೈಲಹೊಂಗಲ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ಯಂತ ದೊರೆಯುವ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕಾವಧಿಯ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರೆಬಿಕ್ ಶಾಸನಗಳು ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಲ, ಶೈಲಿ, ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಕೊಟ್ಟ ದತ್ತಿ-ದಾನಗಳ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹಮ್ಮದ-ಬಿನ್-ತೊಘಲಕ್, ಬಹಮನಿಯರು, ಮೊಘಲರು, ಸವಣೂರಿನ ನವಾಬರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲಶಾಹಿಗಳು ಬೆಳಗಾವಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಳಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳು, ಮಹಮದ ತೊಘಲಕನ ಹುಕ್ಕೇರಿ ಪ್ರಾಂತದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಗಜಬರಖಾನನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಗಜಬರವಾಡಿ, ಅಲ್ಲಾವುದ್ದೀನ ಬಹಮನಶಾನ ಬೆಳಗಾವಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ ಮುಸ್ತಫಾನಿಂದ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಹೆಸರು (ಕೆಲಕಾಲ) ಮುಸ್ತಫಾಬಾದ ಎಂದೂ, ಔರಂಗಜೇಬನ ಮಗ ಅಜಂಖಾನನು ಬೆಳಗಾವಿ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಬೆಳಗಾವಿ ಅಜಂನಗರವೆಂದೂ, ಆದಿಲಶಾಹಿ ಸರದಾರ ಅಸದಖಾನನ ಸಹವರ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಪೇಟೆಗೆ ಶಾಹಪೇಟ (ಈಗಿನ ಶಹಾಪುರ) ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿಗಳು ಬೆಳಗಾವಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನಾಳಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ರಾಜರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾದುದನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
ಇದಲ್ಲದೆ ಮುಗಟಖಾನ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಖಾನಾಪುರ, ಶಹಾಪೇಟ, ಬಾದಶಹಾಪುರ/ ಪಾದಶಾಹಾಪೂರ (ಪಾಶ್ಚಾಪೂರ) ಇಮ್ರಾನ್ಸುರ, ಇಸ್ಲಾಂಪುರ ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ಈ ಅಂಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಮದುರ್ಗ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಔರಂಗಜೇಬ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು, ತೊರಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಮಹಮದಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ, ಆದಿಲಶಾಹಿಗಳಿಗೆ ರಂಗುರಂಗಿನ ಹೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಹುಕ್ಕೇರಿ (ಹೂವಿನಕೇರಿ) ಬೆಳಗಾವಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಮದಿಯರ ಪ್ರಭಾವಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಬೆಳಗಾವಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆದಿಲಶಾಹಿ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಬಹಮನಿ ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ಕೆಲ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಗುಮ್ಮಟ, ಗೋರಿ, ಈದ್ಧಾ, ದರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಮಸೀದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಹುಕ್ಕೇರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕುಡಚಿ, ರಾಯಬಾಗ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. ಇದರಿಂದ ಈ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆಝಂನಗರ, ಮುಸ್ತಫಾಬಾದ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದ ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಶ್ಚರ್ಯದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಸೀದಿಗಳು, ಏಳು ದರ್ಗಾಗಳು, ಗೋರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆ ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದ ಗಣನೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ಮಾರಕಗಳು.
ಮೂಲತಃ ಶೈವಾಲಯವಾದ, ಆದಿಲಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯೋಧರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವೆನೆಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಸಾಫಾ ಮಸೀದಿ ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕಳಸ ಪ್ರಾಯವೆನೆಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ. ಶಾಸನೋಲ್ಲೇಖಿತವಾದ, ಬೆಳಗಾವಿ ಕೋಟೆಯ ಮಹಾರ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ಎದುರಿಗೆ ಇರುವ ಸಾಫಾ ಮಸೀದಿ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ಆದಿಲಶಹಾನ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಸದಖಾನನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿತೆಂದು ಕ್ರಿ.ಶ. 1518 ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 1519ರ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಶಾಸನಗಳಿಂದ ವಿದಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯ ಮಸೀದಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ ಇದು ಮೊಘಲ-ದನಿ ಶೈಲಿಯ ಸುಂದರ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ.
ಕ್ರಿ.ಶ. 1585 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಆದಿಲಶಾಹನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಶೇರಖಾನನಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಮಿ ಮಸೀದಿ ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ. ಜಾಮಿ ಮಸೀದಿ, ಕೋಟೆ ಆವರಣದಲ್ಲಿದೆ.
ಮಿನಾರ, ಮಿನರೇಟ, ಕಮಾನಗಳು, ಗುಮ್ಮಟಗಳು, ಕಡಿದಾದ ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ರಚನೆಗಳು ಅಪ್ಪಟ ಇಂಡೊ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ ಶೈಲಿಯ ನಿರ್ಮಿತಿಗಳು. ಇದಲ್ಲದೆ ಖಂಜರಗಲ್ಲಿ, ಮಾಲಿಗಲ್ಲಿ, ಭಗವಾನಗಲ್ಲಿ, ಚಂದುಗಲ್ಲಿ, ಮುಜಾವರಗಲ್ಲಿ-ಇವೇ ಮುಂತಾದ ಓಣಿಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅನೇಕ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.