ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಅಶೋಕನಗರ 243 ನೇಕಾರರ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮ. ಅಶೋಕನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯಚಂದೇರಿಯಿಂದ 4 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಪುರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಂದೇರಿ ಸೀರೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕರ ಮನೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ನೇಕಾರರ ಮನೆಗಳು 300 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಚಂದೇರಿ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ನೇಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ, ಪ್ರಾಣಪುರ ಹೆಮ್ಮೆಪಡಲು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣವಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕರಕುಶಲ ಕೈಮಗ್ಗ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಗ್ರಾಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದೆ.
ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರತಿ ಮನೆಯನ್ನು ಚಂದೇರಿ ಸೀರೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
“ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಚಂದೇರಿ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ನೇಕಾರರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ” ಜೋತೆಗೆ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕೈಮಗ್ಗ ಕೆಫೆಯನ್ನು ಸಹ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬುಂದೇಲ್ಖAಡಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದೆಲ್ಲವೂ ನೇಕಾರರ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮಂಡಳಿ (ಎಂಪಿಟಿಬಿ) ಅಧಿಕಾರಿ ನಾಗೇಂದ್ರ ಮೆಹ್ತಾ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
5,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 2,000 ನೇಕಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಚಂದೇರಿ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಅರ್ಧ ದರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ವೇತನಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿವೆ.
ಸಾದಾ ಸೀರೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಎರಡು ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೀರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಒಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೇಕಾರರು ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. “ನಮ್ಮ ಆಸೆ ಈಡೇರುತ್ತದೆಯೇ, ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಎಂದು 50 ವರ್ಷದ ಅಸ್ಲಂ ಖಾನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರಾದಯಿಕ ಕೈ ಮಗ್ಗದ ನೇಕರರು ಕಾಯಕಲ್ಪಕ್ಕೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆAದು ತಯಾರಿಸಲಾಗುವ ಚಂದೇರಿ ಸೀರೆಗಳು ವಿಶೇಷ ಮೆರುಗಿನ ಜೊತೆಗೆ ಜನರ ಮನ್ನಣೆಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಹಕರು ನೇರವಾಗಿ ನೇಕಾರರಿಂದ ಪಡೆಯದೆ ಜವಳಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ನೇಕಾರರಿಗೆ ಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತ ಸೂಕ್ತ ವೇತನದಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ನೇಕಾರರಿಂದ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಲು ನೇಕಾರರ ಬದುಕು ಹಸಾನಾಗುವುದು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದಂತಹ ನೇಕಾರ ವೃತ್ತಿಯು ಉಳಿದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ಇದರ ಲಾಭ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ಕನಾಟಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಬಹುಶಃ ಇಲ್ಲಿನ ನೇಕಾರರ ಬದುಕಿಗೊಂದು ಹೊಸ ಆಯಾಮ ಸಿಗಬಹುದು. ತಲೆತಲಾಂತರದಿAದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಕಾಯಕವು ಬದುಕುಳಿಯಬಹುದು.