ಶುಭ ಮುಂಜಾವು….
ಮಲಗುವಾಗಲೇ 1.30 ಕಳೆದಿತ್ತು. ಅಜ್ಜ 3.00ಗಂಟೆಗೆ ಎದ್ದು ಪ್ರಾತರ್ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ನಾನು 3.30ಕ್ಕೆ ಎದ್ದೆ. ಕಾಶೀ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು ನೋಡಲು ಬೇಗನೇ ಎದ್ದು ಹೋದರೆ ಸರತಿಯ ಸಾಲು ಇಲ್ಲದೆ, ನೂಕು ನುಗ್ಗಲು ಇಲ್ಲದೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ನೋಡಬಹುದೆಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಹೊರಟೆವು.
ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಟೋದಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿ ಒಂದು ಸರ್ಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಯಲು ಹೇಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಆಟೋಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಯೋಜನೆ ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳದ್ದು ಇತ್ತು. ಆ ಸರ್ಕಲ್ನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಬರುವವರೆಗೆ ಕಾಯುವ ತಾಳ್ಮೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಬದಲಿಗೆ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ನಾವು ಒಂದು ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ದೇವರ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ ಹೋದೆವು. ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಪಾಡಿಗೆ ನಾವು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಟೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟೆವು.
ಆ ಸರ್ಕಲ್ನಿಂದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಷಗಳು ನಡೆದು ಹೋಗುವಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಆದರೆ ನನ್ನ ಕಾಲಿನ ದೆಸೆಯಿಂದ ನಾನು ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ವಾಹನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದ ಕಡೆ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಲ್ಲದ ಕಡೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲವೇ..? ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ 20 ರಿಂದ 30 ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ 3ರಿಂದ 4 ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗೂ ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲೇ ಆಗಲೀ, ರಿಕ್ಷಾದಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಓಣಿಯ ಬಳಿ ಸೈಕಲ್ ರಿಕ್ಷಾದವರು ಬಿಟ್ಟರು.
ಅಲ್ಲಿಂದ ಆ ಓಣಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕು. ಸ್ವಂತ ಬೈಕ್, ಸೈಕಲ್ ಇದ್ದವರು ಆ ಓಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತೀರಾ ಸಪೂರ( ಕಿರಿದಾದ ಅಗಲ) ಓಣಿ ಅದು. ಅಲ್ಲೂ ಸಾಲಾಗಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಹಟ್ಟಿಗಳು ಇವೆ. ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ, ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆಯುವ ನಿತ್ಯವಿಧಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಹಳೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಕಿರುವ ಕಲ್ಲು ಚಪ್ಪಡಿಗಳಿದ್ದವು. ಶೇಖರಣೆಯಾದ ನೀರು,ಕೊಳಚೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ದಾಟಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾದ ಕರ್ಮ ನಮ್ಮದು. ಮೂರು ಜನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನುಗ್ಗಬಹುದಾದ ಆ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸೌಕರ್ಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ನೂರು/ ಇನ್ನೂರು ಮೀಟರಿಗೊಂದು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲೇ ಒಂದು ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪೂಜೆಗೆ ಅವಶ್ಯವಿರುವ ಹಾಲು,ಹಾರ,ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಿರುವ ಒಂದು ಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಚಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟೆವು.
ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಗೆ ಹೋದೆವು. ತುಂಬಾ ಬೇಗ ಹೋದ ಕಾರಣ ಜನಸಂದಣಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸರತಿಯ ಸಾಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕಾರು ಅಡಿ ಆಳ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಮೂರಡಿಯ ಚಚ್ಚೌಕ ಇರುವ ಬಾವಿ. ಅದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಅರ್ಚಕರು ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ನಾವು ಕೊಂಡೊಯ್ದ ಹಾಲು,ಹಾರ, ಗಂಧ, ಅರಶಿನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದಲೇ ಅರ್ಪಿಸುವಂತಹ ಯೋಗ ನಮ್ಮದಾಗಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲೂ ಸರಳಿನ ಕಟಕಟೆ ಇದೆ. ಅದರ ಹೊರಗೆ ನಿಂತೇ ಅಭಿಷೇಕ, ಆರತಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ನಾವೇ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಹೂವು,ಹಾಲು, ಗಂಧ ಅರಶಿಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನಾವು ತಂದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತುಂಬಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಪೂಜೆ,ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಚಕರೇ ಮಾಡಿದರು. ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪಾರ್ವತಿ, ಗಣೇಶ, ನಂದಿ ಎಲ್ಲಾ ಶಿವನ ಪರಿವಾರವೇ ಇದೆ. ಶಿವನ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡದೆನಿಸಬಹುದಾದ ಶಿವಲಿಂಗವಿದೆ. ಈ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ತಾರಕೇಶ್ವರ ನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೂ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ದೇವರು,ದೇವರು,ದೇವತೆಯರು…. ಇದೇ ಕಾಶಿ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖೇದದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ ಈ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರ ನ ಎದುರು ಅವನ ನಂದಿ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬೇರೆಯೊಂದು ನಂದಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಸ್ಥಾನ ಸಾಳೆಯ( ಜಗಲಿ) ಮೇಲೆ ಕೂತರೆ ಅತ್ತ ಮಸೀದಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂದಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಅಡ್ಡ ಒಂದು ಗೋಡೆಯಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೇವಲ ನೋಬೇಕಷ್ಟೇ..ಈಶ್ವರ – ಅಲ್ಲಾ ಒಂದೇ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಸ್ಲಿಂ ದೊರೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದಾಗ ವಿಶ್ವನಾಥನನ್ನು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದರೆಂದು ಒಂದು ಐತಿಹ್ಯವಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕತೆ ಮೊಗಲದೊರೆ ಔರಂಗಜೇಬನು ಕಾಶೀ ವಿಶ್ವನಾಥ ಮಂದಿರವನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿ ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಬಾವಿಗೆಸೆದನು. ನಂದಿಯನ್ನೂ ಎತ್ತಂಗಡಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕೀಳಲಿಕ್ಕಾಗಿ ನಂದಿಯ ಬುಡಕ್ಕೆ ಸಬಲನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ನಂದಿಯ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಬುರುಗಿ( ನೊರೆ)ನಿಂದ ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿ ಕೆಲವರು ಸತ್ತೇ ಹೋದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಜೀವ ಭಯದಿಂದ ಪಲಾಯನವಾದ ಹೂಡಿದರು.
ರಾಣಿ ಜೋಧಾಬಾಯಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಶಿವ ಬಂದು “ನರ್ಮದಾ ನದಿಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಒಂದು ಶಿವಲಿಂಗ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಂದು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ನಾಥ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ” “ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಿಂಗವಿದೆಯಲ್ಲವೇ ? ಅದನ್ನೇ ಪುನಃಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬಹುದಲ್ಲವೇ..? ” ಎಂದು ಕೇಳಲು ಶಿವನು ” ಬೇಡಾ..ಆ ಲಿಂಗವು ಬಾವಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬೇಕು. ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಲಿಂಗನ್ನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು.” ಎಂದು ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾದನು. ಆಕೆಯು ನರ್ಮದೆಗೆ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಕನಸಿನಂತೆ ಲಿಂಗವು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದಳು. ಅದೇ ಲಿಂಗ ಬಾವಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನಂದಿ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾಶೀ ವಿಶ್ವನಾಥ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ, ನರ್ಮದೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಲಿಂಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಬಹುಶಃ ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ಈ ಐತಿಹ್ಯಗಳನ್ನು ಮರೆಯಬಾರದೆಂದೇ ಶಿವ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಿಂಗ ಬಾವಿಯಲ್ಲೇ ಇರಲಿ..! ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿರಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಅನಿಸಿಕೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಮಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂರು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ ಮಂದಿರದ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ದಾಳಿಯ ಕುರಿತು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತೇ..?? ಇಲ್ಲವಲ್ಲ..
ಸರಿ..ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಂದರೆ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿಯ ದೇವಾಲಯವಿದೆ. ಬಹು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯ, ಕಾಂತಿ ತುಂಬಿರುವ ಮೂರ್ತಿ. ನೋಡಿದರೆ ಹೆತ್ತಮ್ಮನ ನೆನಪಿನಿಂದ ಅವಳ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಲಗೋಣ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತಿ, ಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯೂ ಉಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಈ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೆ ಯಾರೆಂದು ಊಹಿಸಬಲ್ಲೆಯಾ..??
ಅಜ್ಜ ನಿನಗೆ ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವಾಗ ಹೇಳುವ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬ್ರಹ್ಮಕಪಾಲ ದಲ್ಲಿ ಕಪಾಲದ ಹಸಿವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿದವಳೇ ಈ ಅನ್ನಪೂರ್ಣೇಶ್ವರಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.
ಕಾಶೀ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಿಯ ಅಂದದ ಮೂರ್ತಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ.. ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೇರೊಂದು ಕಡೆಯೂ ಇದೆ. ಕಾಲಭೈರವನ ಗುಡಿಯೂ ಬೇರೆಡೆ ಇದೆ. ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ.
ನಾನು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ದಡದಲ್ಲಿಯೇ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇರಬಹುದೆಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಭ್ರಮೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು.
ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹೋಟೆಲಿಗೆ ಮರಳಿದೆವು. ಹೊಟ್ಟೆ ತಾಳ ಹಾಕುತ್ತಿತ್ತು. ನಮಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ತಲುಪಲು ಕೊಟ್ಟ ಅವಧಿಯೂ ಮುಗಿಯಯತಿತ್ತು.